WACC คืออะไร? สูตรและความหมายของ WACC รวมถึงการใช้งานในธุรกิจ

เวลาบริษัทจะลงทุนในโครงการใหม่ ซื้อกิจการ หรือประเมินว่ากิจการหนึ่งน่าลงทุนไหม คำถามสำคัญคือ “เงินทุนที่ใช้มีต้นทุนเท่าไร” ตัวเลขสำคัญตัวหนึ่งที่ใช้ตอบคำถามนี้คือ WACC ซึ่งเป็นเครื่องมือพื้นฐานที่นักวิเคราะห์การเงินและนักลงทุนใช้กันทั่วโลก

บทความนี้จะสรุปความหมายของ WACC องค์ประกอบ สูตรคำนวณ ตัวอย่างแบบเข้าใจง่าย พร้อมวิธีนำไปใช้และข้อจำกัดที่ควรรู้

ความหมายของ WACC

อ้างอิง: chatstickmarket

WACC ย่อมาจาก Weighted Average Cost of Capital หรือ “ต้นทุนเงินทุนถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก” คือค่าเฉลี่ยของต้นทุนเงินทุนทุกแหล่งที่บริษัทใช้ ทั้งเงินจากเจ้าของ (ส่วนของผู้ถือหุ้น) และเงินที่กู้ยืมมา (หนี้สิน) โดยถ่วงน้ำหนักตามสัดส่วนที่แต่ละแหล่งมีอยู่ในโครงสร้างเงินทุน

พูดง่าย ๆ WACC เป็นอัตราผลตอบแทนขั้นต่ำที่นักลงทุนและเจ้าหนี้คาดหวังจากเงินทุนที่ให้บริษัทใช้ เพื่อให้คุ้มกับต้นทุนของเงินที่ระดมมาทั้งหมด ถ้าโครงการหรือกิจการสร้างผลตอบแทนได้สูงกว่า WACC ก็ถือว่าเพิ่มมูลค่าให้ผู้ถือหุ้น แต่ถ้าต่ำกว่า WACC แปลว่ากำลังทำลายมูลค่า

WACC มีความสำคัญต่อธุรกิจอย่างไร

WACC เป็นเหมือน “เส้นมาตรฐาน” ที่ธุรกิจใช้ตัดสินใจเรื่องเงิน เพราะมันสะท้อนว่าเงินทุนของบริษัทมีราคาแค่ไหนเมื่อรวมทุกแหล่งเข้าด้วยกัน ความสำคัญหลัก ๆ ได้แก่

• ใช้เป็นเกณฑ์คัดกรองโครงการ โครงการที่คาดว่าจะให้ผลตอบแทนต่ำกว่า WACC มักไม่ผ่านการอนุมัติ
• ใช้เป็นอัตราคิดลด (Discount Rate) ในการหามูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดในอนาคต
• ใช้วัดประสิทธิภาพการใช้เงินทุน โดยเทียบผลตอบแทนที่บริษัททำได้กับต้นทุนเงินทุน
• ช่วยออกแบบโครงสร้างเงินทุน ระหว่างหนี้กับทุนให้เหมาะสมและต้นทุนต่ำที่สุด

องค์ประกอบของ WACC

ก่อนจะเข้าใจสูตร ควรรู้จักส่วนประกอบหลักสามส่วน คือ ต้นทุนของส่วนของผู้ถือหุ้น ต้นทุนของหนี้สิน และน้ำหนักของแต่ละแหล่ง

ต้นทุนของส่วนของผู้ถือหุ้น (Cost of Equity)

คือผลตอบแทนที่ผู้ถือหุ้นคาดหวังจากการลงทุนในบริษัท มักประเมินด้วยแบบจำลอง CAPM (Capital Asset Pricing Model) ในรูป Re = Rf + β(Rm − Rf) โดย Rf คืออัตราผลตอบแทนปลอดความเสี่ยง (เช่น พันธบัตรรัฐบาล) β คือความผันผวนของหุ้นเทียบกับตลาด และ (Rm − Rf) คือส่วนชดเชยความเสี่ยงของตลาด

ต้นทุนของหนี้สิน (Cost of Debt)

คืออัตราดอกเบี้ยที่บริษัทจ่ายจริงจากการกู้ยืม เช่น ดอกเบี้ยเงินกู้ธนาคารหรือดอกเบี้ยหุ้นกู้ จุดสำคัญคือดอกเบี้ยจ่ายสามารถนำไปหักภาษีได้ ทำให้ต้นทุนหนี้ที่แท้จริงต่ำลงตามอัตราภาษี

น้ำหนักของแต่ละแหล่งเงินทุน

คือสัดส่วนของส่วนของผู้ถือหุ้น (E) และหนี้สิน (D) ต่อมูลค่ารวมของเงินทุน (V = E + D) โดยทั่วไปนิยมใช้มูลค่าตลาดมากกว่ามูลค่าตามบัญชี เพราะสะท้อนสภาพจริงในปัจจุบันได้ดีกว่า

สูตรคำนวณ WACC และวิธีอ่านค่าผลลัพธ์

สำหรับใครที่ค้นหา WACC สูตร หรือ WACC Formula สูตรมาตรฐานเขียนได้ดังนี้

WACC = (E/V × Re) + (D/V × Rd × (1 − Tc))

โดยที่

• E = มูลค่าส่วนของผู้ถือหุ้น
• D = มูลค่าหนี้สิน
• V = E + D (มูลค่าเงินทุนรวม)
• Re = ต้นทุนของส่วนของผู้ถือหุ้น
• Rd = ต้นทุนของหนี้สิน (ก่อนภาษี)
• Tc = อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคล

วิธีอ่านค่าผลลัพธ์

ผลลัพธ์ของ WACC ออกมาเป็นเปอร์เซ็นต์ เช่น 7.6% หมายความว่าโดยเฉลี่ยแล้วบริษัทมีต้นทุนเงินทุนอยู่ที่ 7.6% ต่อปี ดังนั้นโครงการหรือการลงทุนใด ๆ ควรให้ผลตอบแทนคาดหวังสูงกว่า 7.6% จึงจะถือว่าคุ้มค่า

โดยทั่วไป WACC ที่ต่ำช่วยให้บริษัทมีต้นทุนเงินทุนต่ำและอาจเพิ่มมูลค่ากิจการ แต่ WACC ที่ต่ำเกินไปอาจสะท้อนว่าบริษัทใช้หนี้มากขึ้นหรือมีความเสี่ยงสูงขึ้นได้

อ้างอิง: moneybuffalo

ตัวอย่างการคำนวณ WACC แบบเข้าใจง่าย

สมมติบริษัท A มีข้อมูลดังนี้

• มูลค่าเงินทุนรวม (V) = 100 ล้านบาท แบ่งเป็นส่วนของผู้ถือหุ้น (E) 60 ล้านบาท และหนี้สิน (D) 40 ล้านบาท
• ต้นทุนของผู้ถือหุ้น (Re) = 10%
• ต้นทุนของหนี้ (Rd) = 5%
• อัตราภาษี (Tc) = 20%

แทนค่าในสูตร

WACC = (60/100 × 10%) + (40/100 × 5% × (1 − 20%))
WACC = (0.6 × 0.10) + (0.4 × 0.05 × 0.80)
WACC = 0.06 + 0.016 = 0.076

ได้ผลลัพธ์ WACC = 7.6% แปลว่าบริษัท A ต้องทำผลตอบแทนจากการลงทุนให้ได้อย่างน้อย 7.6% ต่อปี จึงจะคุ้มกับต้นทุนเงินทุนที่ระดมมา

WACC ใช้ทำอะไรในการวิเคราะห์ธุรกิจและการลงทุน

ในทางปฏิบัติ WACC ถูกนำไปใช้หลายจุดในการวิเคราะห์

เป็นอัตราคิดลดในการหามูลค่าปัจจุบัน

เมื่อประเมินโครงการด้วยวิธี NPV (Net Present Value) นักวิเคราะห์จะนำ WACC มาใช้เป็นอัตราคิดลดกระแสเงินสดในอนาคต ถ้า NPV เป็นบวกเมื่อคิดลดด้วย WACC แสดงว่าโครงการสร้างมูลค่าเพิ่ม

เป็นเกณฑ์เปรียบเทียบผลตอบแทน (Hurdle Rate)

บริษัทมักตั้ง WACC เป็นอัตราผลตอบแทนขั้นต่ำที่โครงการต้องผ่าน ถ้าอัตราผลตอบแทนภายใน (IRR) ของโครงการสูงกว่า WACC ก็ผ่านเกณฑ์เบื้องต้น

บทบาทของ WACC ในการประเมินมูลค่าบริษัทและการตัดสินใจลงทุน

ในการประเมินมูลค่าบริษัทด้วยวิธี Discounted Cash Flow (DCF) นักวิเคราะห์จะคาดการณ์กระแสเงินสดอิสระในอนาคต แล้วคิดลดกลับมาเป็นมูลค่าปัจจุบันด้วย WACC ค่าที่ต่ำจะทำให้มูลค่ากิจการสูงขึ้น ในทางกลับกัน WACC ที่สูงจะกดมูลค่ากิจการลง WACC จึงเป็นตัวแปรที่อ่อนไหวและมีผลต่อราคาประเมินอย่างมาก

สำหรับนักลงทุน การเทียบผลตอบแทนที่กิจการสร้างได้จริงกับต้นทุนเงินทุนเป็นหัวใจของการวิเคราะห์คุณภาพกิจการ โดยมักดูควบคู่กับตัวชี้วัดอย่าง ROIC ซึ่งบอกว่าบริษัทใช้เงินทุนสร้างผลตอบแทนได้กี่เปอร์เซ็นต์

ถ้า ROIC สูงกว่า WACC อย่างต่อเนื่อง แปลว่ากิจการสร้างมูลค่าให้ผู้ถือหุ้นได้จริง แต่ถ้า ROIC ต่ำกว่า WACC ก็เป็นสัญญาณเตือนว่ากิจการกำลังใช้เงินทุนอย่างไม่คุ้มค่า

ความแตกต่างระหว่าง WACC กับอัตราผลตอบแทนหรืออัตราดอกเบี้ยอื่น ๆ

หลายคนสับสนระหว่าง WACC กับอัตราอื่น จุดต่างที่ควรเข้าใจมีดังนี้

• WACC กับดอกเบี้ยเงินกู้ ดอกเบี้ยเงินกู้เป็นเพียงต้นทุนของหนี้ส่วนเดียว ส่วน WACC รวมทั้งต้นทุนหนี้และต้นทุนของผู้ถือหุ้นเข้าด้วยกัน
• WACC กับต้นทุนของผู้ถือหุ้น (Re) Re เป็นเพียงองค์ประกอบหนึ่งของ WACC ไม่ใช่ค่าเดียวกัน โดยทั่วไป Re จะสูงกว่า WACC เพราะผู้ถือหุ้นแบกความเสี่ยงมากกว่าเจ้าหนี้
• WACC กับ ROIC ROIC วัดผลตอบแทนที่ “ได้จริง” จากเงินทุน ส่วน WACC วัด “ต้นทุน” ของเงินทุน สองค่านี้จึงใช้เทียบกันเพื่อดูว่ากิจการสร้างมูลค่าหรือไม่

ปัจจัยที่ส่งผลต่อค่า WACC

WACC ไม่ใช่ค่าคงที่ตายตัว แต่เปลี่ยนแปลงตามหลายปัจจัย เช่น

• อัตราดอกเบี้ยในตลาด เมื่อดอกเบี้ยนโยบายสูงขึ้น ทั้งต้นทุนหนี้และต้นทุนของผู้ถือหุ้นมักปรับสูงตาม
• โครงสร้างเงินทุน สัดส่วนหนี้ต่อทุนที่เปลี่ยนไปกระทบน้ำหนักในสูตรโดยตรง
• ความเสี่ยงของธุรกิจ (β) กิจการที่ผันผวนสูงมักมีต้นทุนของผู้ถือหุ้นสูงกว่า
• อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีที่สูงขึ้นช่วยลดต้นทุนหนี้ที่แท้จริงจากการนำดอกเบี้ยไปหักภาษี

ข้อจำกัดของการนำ WACC ไปใช้งาน

แม้ WACC จะเป็นเครื่องมือที่ทรงพลัง แต่ก็มีข้อควรระวัง

• อาศัยสมมติฐานหลายตัว โดยเฉพาะต้นทุนของผู้ถือหุ้นที่ต้องประมาณค่า β และส่วนชดเชยความเสี่ยงของตลาด ซึ่งอาจคลาดเคลื่อนได้
• สมมติว่าโครงสร้างเงินทุนคงที่ ในความจริงสัดส่วนหนี้ต่อทุนเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา
• ไม่เหมาะกับทุกโครงการ โครงการที่มีความเสี่ยงต่างจากธุรกิจหลักมากควรใช้อัตราคิดลดเฉพาะ ไม่ใช่ WACC รวมของบริษัท
• อ่อนไหวต่อข้อมูลตลาด การเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยของตัวแปรอาจทำให้ผลลัพธ์และมูลค่าประเมินเปลี่ยนไปมาก

อ้างอิง: Brand Inside

สรุป

WACC หรือต้นทุนเงินทุนถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก คืออัตราผลตอบแทนขั้นต่ำที่บริษัทต้องทำให้ได้เพื่อคุ้มกับต้นทุนเงินทุนจากทั้งผู้ถือหุ้นและเจ้าหนี้

มันเป็นทั้งเกณฑ์คัดกรองโครงการ อัตราคิดลดในการประเมินมูลค่า และเครื่องมือเทียบว่ากิจการสร้างมูลค่าหรือทำลายมูลค่า การเข้าใจสูตร องค์ประกอบ และข้อจำกัดของ WACC จะช่วยให้ทั้งเจ้าของธุรกิจและนักลงทุนตัดสินใจเรื่องเงินทุนได้อย่างมีเหตุผลมากขึ้น