สำหรับคนที่เพิ่งเริ่มศึกษาการลงทุนในตลาดหุ้น คำว่า หุ้นบุริมสิทธิ คือ อะไรนั้นอาจฟังดูซับซ้อน แต่จริงๆ แล้วมีหลักการที่เข้าใจได้ไม่ยาก
บทความนี้จะอธิบายว่า หุ้นสามัญคือ อะไร หุ้นบุริมสิทธิ คือ อะไร รวมถึงชี้ให้เห็น ความแตกต่างระหว่างผู้ถือหุ้นสามัญและหุ้นบุริมสิทธิ และวิธีคิด เงินปันผลหุ้นบุริมสิทธิ คิดยังไง อย่างเป็นขั้นตอน
อ้างอิง: blog.finn-app
หุ้นสามัญคืออะไร?
หุ้นสามัญ (Common Stock) เป็นตราสารทุนที่บริษัทออกเพื่อระดมทุน ผู้ถือหุ้นมีสิทธิเป็นเจ้าของตามสัดส่วนและมีสิทธิออกเสียงในที่ประชุม เช่น การเลือกกรรมการบริษัท
เงินปันผลไม่แน่นอน ขึ้นอยู่กับผลประกอบการและดุลยพินิจของบริษัท ในกรณีล้มละลาย ผู้ถือหุ้นสามัญจะได้รับทรัพย์สินที่เหลือเป็นลำดับสุดท้าย หลังเจ้าหนี้และผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิ
หุ้นบุริมสิทธิ คืออะไร?
หุ้นบุริมสิทธิ (Preferred Stock) เป็นตราสารทุนที่บริษัทออกเพื่อระดมทุน โดยให้สิทธิพิเศษแก่ผู้ถือ เช่น การได้รับเงินปันผลและสิทธิในทรัพย์สินก่อนผู้ถือหุ้นสามัญ
โดยทั่วไปมีอัตราเงินปันผลที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ทำให้คาดการณ์ผลตอบแทนได้ค่อนข้างชัดเจน
อย่างไรก็ตาม ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิมักมีสิทธิออกเสียงจำกัดหรือไม่มีสิทธิออกเสียง ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของบริษัท
ประเภทของหุ้นบุริมสิทธิที่ควรรู้จัก
หุ้นบุริมสิทธิ ไม่ได้มีรูปแบบเดียว บริษัทสามารถออกในลักษณะต่างๆ ได้ตามความเหมาะสม ซึ่งแต่ละประเภทมีลักษณะที่แตกต่างกันพอสมควร
ประเภทหลักๆ ที่พบบ่อยมีดังนี้
| ประเภท | ชื่อภาษาอังกฤษ | ลักษณะสำคัญ |
| หุ้นบุริมสิทธิแบบสะสม | Cumulative Preferred Stock | หากปีใดบริษัทไม่จ่ายเงินปันผล สิทธิเงินปันผลจะสะสมยกไปจ่ายในปีถัดไปแทน |
| หุ้นบุริมสิทธิแบบไม่สะสม | Non-Cumulative Preferred Stock | หากปีใดไม่จ่ายเงินปันผล สิทธิในปีนั้นก็หมดไป ไม่ยกยอดต่อ |
| หุ้นบุริมสิทธิแบบมีส่วนร่วม | Participating Preferred Stock | นอกจากเงินปันผลที่กำหนดไว้แล้ว ยังมีสิทธิได้รับเงินปันผลส่วนเพิ่มร่วมกับหุ้นสามัญอีกด้วย |
| หุ้นบุริมสิทธิแบบไถ่ถอนได้ | Redeemable Preferred Stock | บริษัทมีสิทธิซื้อคืนหุ้นเหล่านี้ตามราคาและเงื่อนไขที่ระบุไว้ |
เงินปันผลหุ้นบุริมสิทธิ คิดยังไง
วิธีคำนวณเงินปันผลหุ้นบุริมสิทธิพื้นฐานที่ใช้กันทั่วไปคือ
เงินปันผลต่อปี = อัตราเงินปันผล (%) x มูลค่าที่ตราไว้ของหุ้น (Par Value)
ตัวอย่างเช่น หากหุ้นบุริมสิทธิมูลค่าที่ตราไว้ 100 บาท และกำหนดอัตราเงินปันผลไว้ที่ 8% ผู้ถือหุ้นจะได้รับ 8 บาทต่อหุ้นต่อปี โดยไม่ขึ้นอยู่กับว่าบริษัทมีกำไรมากหรือน้อยแค่ไหน ตราบใดที่บริษัทยังมีกำไรเพียงพอ
อ้างอิง: blog.finn-app
ลำดับการจ่ายเงินปันผลก่อนหลัง
สิ่งที่ทำให้เงินปันผลหุ้นบุริมสิทธิแตกต่างจากหุ้นทั่วไปคือเรื่องลำดับสิทธิ บริษัทต้องจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิครบก่อน จึงจะนำเงินที่เหลือไปจ่ายให้ผู้ถือหุ้นสามัญได้
หมายความว่าหากกำไรของบริษัทในปีนั้นไม่มากพอ ผู้ถือหุ้นสามัญอาจไม่ได้รับเงินปันผลเลย ในขณะที่ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิยังคงได้รับส่วนของตนตามที่กำหนดไว้
กรณีที่บริษัทไม่จ่ายเงินปันผล
ในกรณีที่บริษัทประกาศงดจ่ายเงินปันผลในบางปี ผลที่เกิดขึ้นกับผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิจะขึ้นอยู่กับว่าเป็นประเภทสะสมหรือไม่สะสม หากเป็นแบบสะสม เงินปันผลที่ยังไม่ได้จ่ายจะถูกนับค้างไว้และต้องจ่ายชำระในภายหลัง
แต่หากเป็นแบบไม่สะสม สิทธิรับเงินปันผลในปีที่งดจ่ายก็จะหมดไปโดยอัตโนมัติ ดังนั้นการทำความเข้าใจประเภทของหุ้นบุริมสิทธิที่ถือครองอยู่จึงสำคัญมาก
ความแตกต่างระหว่างผู้ถือหุ้นสามัญและหุ้นบุริมสิทธิ
ความแตกต่างระหว่างผู้ถือหุ้นสามัญและหุ้นบุริมสิทธิ มีหลายมิติทั้งด้านสิทธิ ผลตอบแทน และความเสี่ยง การเปรียบเทียบในรูปแบบตารางจะช่วยให้เห็นภาพได้ชัดเจนขึ้น
| มิติ | หุ้นสามัญ | หุ้นบุริมสิทธิ |
| สิทธิออกเสียง | มีสิทธิออกเสียงในที่ประชุม | โดยทั่วไปไม่มีหรือจำกัด |
| เงินปันผล | ไม่แน่นอน ขึ้นกับกำไรและดุลพินิจ | มักกำหนดอัตราไว้ล่วงหน้า |
| ลำดับรับเงินปันผล | ได้รับหลังหุ้นบุริมสิทธิ | ได้รับก่อนหุ้นสามัญ |
| ลำดับรับทรัพย์สินกรณีเลิกกิจการ | ได้รับหลังสุด | ได้รับก่อนหุ้นสามัญ |
| ศักยภาพการเติบโตของราคาหุ้น | สูงกว่า ขึ้นกับผลประกอบการ | จำกัดกว่า มักเน้นรายได้คงที่ |
| ความเสี่ยง | สูงกว่า | ต่ำกว่าในแง่เงินปันผลและลำดับรับคืน |
ข้อดีและข้อจำกัดของหุ้นบุริมสิทธิ
แม้ว่าหุ้นบุริมสิทธิ คือ ตราสารที่ดูน่าสนใจในแง่ความมั่นคงของเงินปันผล แต่ก็มีข้อจำกัดที่นักลงทุนควรพิจารณาประกอบกันด้วย
อ้างอิง: MTrading
ข้อดีของหุ้นบุริมสิทธิ
ข้อดีหลักๆ ที่ทำให้นักลงทุนบางกลุ่มสนใจหุ้นบุริมสิทธิมีดังนี้
- ได้รับเงินปันผลในอัตราที่กำหนดไว้และได้รับก่อนหุ้นสามัญเสมอ
- มีสิทธิในทรัพย์สินก่อนหุ้นสามัญหากบริษัทเลิกกิจการ ช่วยลดความเสี่ยง
- เหมาะกับนักลงทุนที่เน้นกระแสเงินสดสม่ำเสมอมากกว่าการเก็งกำไรจากราคา
ข้อจำกัดของหุ้นบุริมสิทธิ
ในทางกลับกัน ความแตกต่างระหว่างผู้ถือหุ้นสามัญและหุ้นบุริมสิทธิ ยังรวมถึงข้อจำกัดที่หุ้นบุริมสิทธิมีและหุ้นสามัญไม่มี ดังนี้
- ราคาหุ้นมักไม่เพิ่มขึ้นตามผลกำไรของบริษัทมากนัก เพราะไม่มีส่วนร่วมในกำไรส่วนเกิน
- ไม่มีสิทธิออกเสียงในที่ประชุมผู้ถือหุ้น ทำให้ไม่มีอำนาจในการกำหนดทิศทางบริษัท
- สภาพคล่องในตลาดรองมักต่ำกว่าหุ้นสามัญ เนื่องจากมีปริมาณซื้อขายน้อยกว่า
บทสรุป
หุ้นบุริมสิทธิเป็นตราสารทุนที่ให้สิทธิรับเงินปันผลและการชำระคืนสินทรัพย์ก่อนหุ้นสามัญ แต่มีสิทธิออกเสียงจำกัดเมื่อเทียบกับหุ้นสามัญ
เงินปันผลคำนวณจากอัตราที่กำหนดคูณกับมูลค่าที่ตราไว้ของหุ้น ความแตกต่างระหว่างหุ้นสามัญและหุ้นบุริมสิทธิอยู่ที่สิทธิออกเสียง ลำดับการรับผลตอบแทน และระดับความเสี่ยง
การเข้าใจลักษณะดังกล่าวช่วยให้ผู้ลงทุนสามารถประเมินและเปรียบเทียบเครื่องมือทางการเงินได้อย่างเหมาะสม
